دای
یکی از قسمتهای مهم و حساس دستگاه پلت، دای است. دای ارتباط مستقیمی با کیفیت پلت داشته و در حفظ هزینههای دستگاه هم نقش مؤثری دارد. دایها به دو روش تخت و حلقوی ساخته میشوند. در كارخانجات توليد خوراك دام و طيور به شكل پلت، غالبا از نوع حلقوي استفاده مي گردد. عناصر اصلی در ساخت دای،کربن و کرم می باشند. مقدار کربن فولاد بر مقاومت در مقابل خوردگی و همچنین مقاومت دای در مقابل فرسایش موثر می باشد. فولاد ساخته شده با کرم ظرفیت آزاد بيشتر از 12 درصد، جز فولاد های ضد زنگ دسته بندی می شود.
در صنعت معدن، دای معمولاً برای انتقال مواد معدنی از یک نقطه به نقطه دیگر استفاده میشود. برای مثال، در معدن زغال سنگ، دایهای صنعتی استفاده میشوند تا زغال سنگ استخراج شده را به سمت طراحی شده برای بارگیری و حمل به مقصد انتقال دهند.
در صنعت فولاد، دای برای سرنگونی و جابجایی تکههای فولادی از فرآوردههای نهایی به محلهای دیگر استفاده میشود. این دایها میتوانند به خاطر مقاومت بالا، مقاوت در برابر حرارت، و آسانی قابلیت جابجایی برگزیده شوند.
درست کردن دای یک فرآیند تولید پیچیده است. این ابزارها معمولاً از جنس فلزی ساخته میشوند، به ویژه از فولاد کم آلیاژ یا فولاد ضد زنگ. روند تولید دای صنعتی شامل چند مرحله است.
۱. طراحی: در ابتدا، یک تیم طراحی مهندسی بر اساس نیازها و مشخصات مشتری دایها صنعتی را طراحی میکند. این شامل ابعاد، شکل و نحوه عملکرد دای است.
۲. مواد اولیه: برای ساخت دای صنعتی، مواد اولیه لازم است. فلزاتی مانند فولاد کم آلیاژ یا فولاد ضد زنگ استفاده میشوند. این مواد به صورت قوطیها و با قدرت لازم برای تحمل فشار و حرارت مناسب تامین میشوند.
۳. برش و خمکاری: مواد اولیه با استفاده از ابزارهای برش و خمکاری به ابعاد و شکل مورد نیاز برش خورده و خم میشوند.
۴. جوشکاری: اجزای مختلف دای صنعتی با استفاده از روش جوشکاری به هم متصل میشوند. جوشکاری میتواند به روشهای مختلفی از جمله جوشکاری دستی یا جوشکاری اتوماتیک با استفاده از روباتها انجام شود.
۵. فرآیندهای تکمیلی: پس از جوشکاری، دای صنعتی به فرآیندهای تکمیلی میرود، از جمله سطحبندی، تمیزکاری و رنگآمیزی. این فرآیندها به استحکام و ظاهر نهایی دایها کمک میکنند.
۶. بازرسی و آزمایش: نهایتاً، دایهای صنعتی تولید شده مورد بازرسی و آزمایشهای مرتبط قرار میگیرند. این شامل آزمونهای کیفیت و استحکام میشود تا اطمینان حاصل شود که دایها به مشخصات و استانداردهای مورد نیاز تطابق دارد.
دای و رولر
رولر که به نام دیگر رولیک دستگاه پلت نیز شناخته می شود، از قسمت های اصلی عمل پرس کردن خوراک دام می باشد. پس از عبور مواد اولیه از قسمت ورودی دستگاه پلت و طی کردن مراحل آمادی سازی وظیفه اصلی قطعه رولر، فرایند فشرده سازی و متراکم کردن مواد روی قطعه دای می باشد.
مزایای دای
دای در دستگاه پلت دارای مزایای متعددی است:
1.کیفیت یکنواخت پلت:
دای مناسب باعث فشردهسازی یکنواخت مواد و تولید پلتهایی با کیفیت و چگالی ثابت میشود.
2. افزایش ظرفیت تولید:
انتخاب صحیح ضخامت و نوع دای میتواند ظرفیت تولید دستگاه را بهطور محسوسی افزایش دهد.
3. کاهش مصرف انرژی:
دای طراحیشده بهدرستی، فشار کمتری به موتور وارد میکند و در نتیجه مصرف انرژی دستگاه را کاهش میدهد.
4. کاهش هزینههای نگهداری:
دای با کیفیت و جنس مناسب، عمر مفید بیشتری دارد و نیاز به تعویض و تعمیر مکرر را کاهش میدهد.
5. سازگاری با فرمولهای مختلف خوراک:
برخی دایها قابلیت استفاده با فرمولهای متنوع تولید پلت را دارند که انعطافپذیری بیشتری به خط تولید میدهد.
مزایای دای با ضخامت بالا
دای با ضخامت بالا باعث افزایش استحکام و مقاومت قرص پلت می شود. این نوع دای حساسیت کمتری نسبت به کیفیت مواد اولیه دارد و کار با آن در زمان بهره برداری آسان تر است.
مزایای دای با ضخامت پایین
دای با ضخامت پایین باعث افزایش ظرفیت تولید، کاهش انسداد و بهبود راندمان دستگاه می شود. همچنین فشار کمتری به موتور وارد کرده، مصرف انرژی را کاهش می دهد و هزینههای نگهداری ناشی از سایش دای و رولر را کمتر می کند. این نوع دای قابلیت استفاده با فرمول های مختلف تولید پلت را نیز دارد.

ویژگی های دای
هنگامی كه انتخاب داي بر اساس ویژگی های آن انجام شود، داشتن اطلاعات كافي راجع به تكنولوژي كاربردي وتشريح خصوصیات آن ها لازم است. شكل 6 ابعاد يك داي پلت را نشان مي دهد.
ID: قطر داخلي داي است. اندازه گيري قطر داخلي يكي از قسمت هاي مهم و تعيين كننده خصوصيات داي است.
O: عرض خارجي داي است. كه امکان دارد تنوع زيادي داشته باشد. اکثرا يك عرض براي هر قطر داي وجود دارد.
W : عرض مفيد و كابردي داي است. اين بخش از اندازه گيري بين 2 لبه داخلي كانال داي بدست مي آيد. با افزايش عرض و قطر داي، اندازه اين بخش هم افزايش مي يابد. بخش كاربردي داي بسيار حائز اهمیت است زيرا خوراك هاي مختلف و اجزاي خوراك نياز دارند در مدت زمان بخصوصی در داخل منافذ قرار گيرند (زمان ماندگاري دايها). زمان و اندازه اين بخش با یکدیگر مرتبط هستند. در اين زمان مواد با هم باند شده و به شكل پلت در می آيند.
اشکال منافذ این دستگاه
داي هاي استاندارد با برجستگي هاي مختلف خارجي
تمام منافذ آن يكسان هستند به جز 2 يا 3 رديف خارجي داي كه منافذ آن حدوداً 6.35 ميلي متر می باشد. تعداد رديف ها جهت ايجاد برجستگي، بستگي به سازنده آن دارد. برخی از محصولات خاص گرايش به فشرده شدن به ديواره داي را دارند. در اين هنگام 2 يا 3 رديف خارجي بسته می شود و بيشتر از 25 درصد عملكرد از دست مي رود.
داي برجسته شطرنجي
اين داي ها عموما مثل داي هاي برجسته استاندارد عمل مي كنند. كه 2 يا 3 رديف خارجي به اندازه 12.7 ميلي متر برجسته شدند و 2 تا 3 رديف بعدي به اندازه 6.35 ميلي متر برجسته شده اند.
داي برجسته استاندارد
کلیه منافذ داراي ضخامت موثره يكسان است اما در ضلع تخليه منافذ بزرگتر شده كه عمق 6.35 ميلي متر دارند. هدف اوليه براي اين داي افزودن مقاومت داي است بدون اينكه منافذي با عمق ضخيم تر ايجاد شود.
.داي هاي استاندارد
کلیه منافذ داراي ضخامت موثره يكساني هستند.
طراحی و تولید دای و رولر استاندارد، منوط به رعایت کردن نکاتی است.
- عرض مفید دای: هر چه عرض و قطر آن افزیش یابد، عرض مفید دایها افزایش یافته و به همین علت زمان ماندگاری تشکیل پلت نیز افزایش خواهد یافت.
- یکسان بودن ضخامت تمامی منافذ
- طراحی دای های ضخیم و باریک بر اساس شاخص فشردگی مورد نیاز (قدرت کاندیشینگ بخار در فرمول جیره، تعیین کننده میزان ضخامت دایها خواهد بود. )
- عمر مفید دای: این مشخصه به میزان ساییدگی دایها و جنس آن بستگی دارد.
- جنس دای: دای ها به سه دسته آلیاژی، استیل ضد زنگ و کرم بالا تقسیم می شوند.
- تنظیم فاصله رولر: رعایت فاصله مناسب میان دایها و رولر بسیار مهم است.
علت ترک خوردگی دای :
- در صورت ساییدگی دیواره دایها، دای قادر به تحمل فشار زیاد نمی باشد.
- سایش در بخش های متحرک سبب میگردد دایها قادر به تحمل فشارهای وارده نباشد.
- شل بودن شافت اصلی موجب پرتاب شدن غلطک ها و ضربه به دای می گردد.
- ورود مواد خارجی به دایها
- شروع به کار با فشار زیاد به دلیل مسدود بودن دایها
- دای کیفیت خوبی نداشته باشد.
بازسازی دای
باز کردن سوراخهای کیپ شده دای ،جهت احیای کامل
کف تراشی داخل دای برای ایجاد سطح صاف (کونیک کردن سوراخها)
خزینه کاری تمام سوراخها جهت بالا بردن خورندگی مواد
بالانس کردن دایها
استارت زدنگ دایها با رولرهای نو
اندازه گیری دای پلت
اندازه گیری دای پلت (Die Pellet) در فرآیند پلت سازی بسیار مهم است، زیرا ابعاد دایها بر کیفیت و خصوصیات محصول نهایی تأثیر زیادی می گذارد. در ادامه، نکات و روش های مرتبط با اندازه گیری دای پلت را توضیح میدهم:
اجزای اصلی دای پلت
- قطر خارجی دای (Outer Diameter):
- این قطر خارجی دای است و اندازه گیری آن برای تعیین تناسب دای با دستگاه پلت ساز مهم است.
- قطر داخلی دای (Inner Diameter):
- این قطر داخلی حفره های دای است که اندازه گیری آن برای تعیین ابعاد پلت های تولیدی مهم است.
- ضخامت دای (Thickness):
- ضخامت دای نیز از اهمیت زیادی برخوردار است، زیرا تعیین می کند که پلت ها چقدر فشرده و محکم خواهند بود.
- قطر حفره ها (Hole Diameter):
- این قطر حفره های دای است که از طریق آن مواد عبور کرده و پلت ها شکل می گیرند. اندازه گیری دقیق این قطر برای تعیین اندازه نهایی پلت ها ضروری است.
- فاصله بین حفره ها (Pitch):
- فاصله بین حفره ها در دایها نیز باید بهدقت اندازه گیری شود، زیرا بر تراکم پلتها و همچنین میزان تولید تأثیر میگذارد.
روش های اندازه گیری
- استفاده از کولیس (Vernier Caliper):
- برای اندازهگیری قطر خارجی، قطر داخلی و ضخامت دای میتوان از کولیس استفاده کرد. کولیسها ابزارهای دقیقی هستند که برای اندازه گیری ابعاد کوچک و بزرگ کاربرد دارند.
- استفاده از میکرومتر (Micrometer):
- میکرومترها برای اندازهگیری قطر حفره ها و ضخامت های دقیق تر مناسب هستند. میکرومترها دقت بالاتری نسبت به کولیس ها دارند.
- ابزارهای اندازه گیری تخصصی:
- برخی از کارخانه ها و کارگاه های تولیدی از ابزارهای اندازه گیری تخصصی و سفارشی برای دای پلت ها استفاده می کنند که دقت و سرعت اندازه گیری را افزایش می دهند.
نکات مهم
- دقت اندازه گیری:
- دقت در اندازه گیری بسیار مهم است، زیرا هرگونه خطا می تواند منجر به تولید پلت های نامناسب و کاهش کیفیت محصول نهایی شود.
- نگهداری ابزارهای اندازه گیری:
- ابزارهای اندازه گیری باید به درستی نگهداری و کالیبره شوند تا دقت آنها حفظ شود.
- بررسی و آزمون های دوره ای:
- دای ها باید بهطور منظم بررسی و آزمون شوند تا اطمینان حاصل شود که اندازه گیری ها صحیح و دای ها در وضعیت مناسبی قرار دارند.
- سازگاری با دستگاه پلت ساز:
- ابعاد دای ها باید با مشخصات دستگاه پلت ساز سازگار باشد. بنابراین، در اندازه گیری و انتخاب دای باید به مشخصات فنی دستگاه توجه کرد.
قطعه دای از چه نوع عنصری ساخته می شود؟
قطعه دای (Die) معمولاً از فولاد ابزار یا فولاد سخت شده ساخته می شود. این نوع فولادها به دلیل داشتن مقاومت بالا در برابر سایش و فشار، برای ساخت قطعاتی مانند دای که در فرآیندهای شکل دهی فلزات، برش یا قالب گیری استفاده می شوند، بسیار مناسب هستند. فولادهای ابزار معمولاً با عناصری مانند کروم، وانادیوم، مولیبدن، و تنگستن آلیاژ می شوند تا سختی، مقاومت به حرارت و دوام آن ها افزایش یابد.
نکات استفاده صحیح از دای و رولر
- دقت در زمان نصب صحیح رولر ها که باید با فاصله 0.2 تا 0.3 نسبت به دای باشد. اگر رولر بنا به این میزان فاصله نصب نشود، باعث سایش و فرسودگی دای و رولر می شود.
- در زمان استفاده از دای و رولر جدید دستگاه را به صورت آزمایشی بین 30 تا 40 دقیقه با دور سرعت بالا و با مواد اولیه شامل: سبوس، 2 درصد چربی، 2 درصد مواد سایشی روشن و فعال نمایید، اگر دستگاه مشکل داشته باشد در همین زمان نمایان خواهد شد، در صورت عدم بروز مشکل دستگاه را برای بارگیری ذرت آماده نمایید.
- در زمان تعویض قطعه دای باید محل قرار گیری دای شامل: حلقه، بست، رینگ های سایش را بدرستی تمیز و برسی نمایید، زیرا احتمال ترک خوردگی و شکستگی دای در زمان تعویض بالاست.
- توجه به ورود مواد اولیه که باید به صورت یکنواخت وارد قسمت دای شود، باعث طول عمر بیشتر دستگاه می شود.
- توجه به انسداد محفظه دای (مش) باید تمامی محفظه ها را برسی نمایید و در صورت انسداد آن را باز نمایید.
طول عمر دای
طول عمر یک دای مستقیماً وابسته به چندین عامل مهم است که از جمله آنها میتوان به نوع و اندازه دایها، مواد و تولید کنندهٔ دای، شرایط استفاده و نگهداری، فرکانس استفاده، و تعمیرات دورهای اشاره کرد.
معمولاً دای های صنعتی، به خصوص دای های استاندارد، برای تحمل مهمانهای سنگین در شرایط صنعتی ساخته شدهاند. طول عمر دای بسته به نوع، جنس، شرایط استفاده و نگهداری آن متفاوت است و میتواند از چند ماه تا چند سال متغیر باشد.
همچنین، وجود دایهای پیشرفته تر و موادی با عمر مفید بیشتر و نیز نوآوری های فناوری که در تولید دای ها استفاده می شود، می تواند بهبود طول عمر دایهای صنعتی را تضمین کند. اصولاً تولید کنندگان دای، آزمون های استاندارد و تستهای کیفیت را برای اطمینان از عمر مفید دای ها انجام می دهند و مشخصات آنها را اعلام می کنند.